Wkrótce rozpoczną się wyjazdy wakacyjne. Może warto uświadomić sobie jakie zagrożenia mogą nas spotkać na łonie przyrody?  Nasze miejskie wyobrażenie o potencjalnych zagrożeniach może zostać szybko zweryfikowane chociażby przez dziką przyrodę. Dla niej to my jesteśmy intruzami i gdy naruszymy ich środowisko mogą nas upomnieć, tak jak potrafią.

 

Do jednych z takich zagrożeń z pewnością należy ukąszenie przez węże (tj. żmija zygzakowata).

 

Węże w Polsce:

Ażeby lepiej poznać co pełzającego jest niebezpieczne, a co nie, najlepiej zapoznać się z naszymi, polskimi wężami. Zwłaszcza, że wszystkie są pod ochroną!

 

W Polsce możemy spotkać pięć węży: gniewosz plamisty, wąż Eskulapa, zaskroniec zwyczajny, zaskroniec rybołów, żmija zygzakowata. Z nich wszystkich jedynie żmija zygzakowata ma wysunięte do przodu jadowite zęby. Inne są niejadowite, lub mają zęby jadowe schowane z tyłu otworu gębowego. Ułatwiają one jedynie „uspokoić” połykaną ofiarę. Jest to wówczas potrzebne, gdy ofiara węża jest znacznych rozmiarów. Mówimy wówczas, że takie węże są jadowite warunkowo.

 

Padalec

Prezentację zacznijmy od czegoś co pełza, a nie jest wężem, choć jest oślizgłe, wije się i może napędzić stracha. To beznoga jaszczurka – padalec. Padalce zamieszkują niemal całą Europę, częściowo Afrykę i Azję.  Z wyglądu przypominają węża. Osiągają długość do 45 cm. Przyjmują różnorodne ubarwienie. Zazwyczaj są metaliczno brązowe, ale również szmaragdowe, czy wręcz turkusowe. Samice mają brzuch czarny, a samce żółty. Nie poruszają się zbyt szybko. Spotykamy je zazwyczaj na leśnych drogach i ścieżkach. Zamieszkują mchy i łąki. Głównym pożywieniem padalca są ślimaki i dżdżownice, więc ciężko go nazwać drapieżnikiem. Zazwyczaj pojawiają się po deszczu by móc upolować coś do jedzenia. Padają ofiarą węży. Są całkowicie niegroźne dla człowieka.

 

Wakacyjne zagrożenia. Żmija zygzakowata

Padalec

Gniewosz plamisty

Gniewosz plamisty to gatunek niejadowitego węża powszechnie spotykany w Europie i zachodniej Azji. Osiąga długość do 90 cm. Jego plamki na grzbiecie powodują, że często jest mylony ze żmiją zygzakowatą. Jest całkowicie niegroźny dla człowieka, Od żmii zygzakowatej odróżnimy go po dużych oczach, okrągłych źrenicach i żółtej tęczówce. Również pysk gniewosza jest łagodnie zaokrąglony, a na głowie znajduje się plama w kształcie serca. Przybiera barwę brązową lub szarobrązową. Na grzbiecie ma ciemniejsze plamy w dwu lub czterech rzędach.

 

Gniewosz występuje w miejscach suchych, silnie nasłonecznionych. Uwielbia skały i tereny kamieniste. Spotkamy go również wśród traw i zarośli. Nie lubi lasów. Występuje niemal w całej Europie, na zachodzie i środkowej Azji. W partiach górskich do 1000 m.

 

Żywi się jaszczurkami, padalcami, pisklętami i drobnymi ssakami. Poluje jak typowy wąż oplatając swoją ofiarę. Jest wpisany do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt zagrożonych wyginięciem.

 

Jest pod ścisłą ochroną.

 

Gniewosz nawet w samoobronie nie atakuje człowieka, ani dużych ssaków.

 

Wakacyjne zagrożenia. Żmija zygzakowata

Gniewosz

Wąż Eskulapa

Wąż Eskulapa jest gatunkiem węży niejadowitych. To największy wąż żyjący w Polsce i w Europie. Długość ciała – może osiągnąć nawet 2 m. W Polsce, w Bieszczadach najdłuższy wąż Eskulapa mierzył 160 cm. Samce są dłuższe od samic. Eskulapa jest barwy brunatnej lub oliwkowobrunatnej z wieloma jasnymi plamkami. Po stronie brzucha jest jaśniejszy, ma słomkowy kolor. Także przednia część ciała jest jaśniejsza.

 

Eskulapa lubi ciepłe i wilgotne miejsca, Najlepiej czuje się wśród spróchniałych pni drzew. Praktycznie występuje tam, gdzie padalce. Odżywia się jaszczurkami, wężami, małymi ssakami, płazami, ptakami i ich jajami. Nie jest jadowity więc podobnie jak gniewosz zabija ofiary dusząc je po złapaniu pyskiem i połyka w całości. W Polsce występuje głównie w Bieszczadach. Można go również spotkać nad Popradem i nad Dunajcem. Zamieszkuje głównie południową Europę od Hiszpanii po Morze Kaspijskie. Można go spotkać w Chorwacji i na Cyprze. Podczas upałów lubi polować nocą i nad ranem. Podobnie jak gniewosz Eskulapa jest wpisany do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt zagrożonych wyginięciem.

 

Wakacyjne zagrożenia. Żmija zygzakowata

Wąż Eskulapa

Zaskroniec zwyczajny

Zaskroniec zwyczajny to kolejny wąż niejadowity, który zamieszkuje Polskę. Występuje on w całej Europie poza wyspami brytyjskimi i północą Skandynawii. Samice zaskrońca osiągają długość do 1,5 m,a samce 1 m. Żywią się płazami, rybami i małymi ssakami, głównie gryzoniami. Zaskrońce lubią polować na uciekające ofiary.

 

Są całkowite niegroźne dla człowieka. Gdy czują się zagrożone nieruchomieją i stają się całkowicie bezwładne, jakby były nieżywe. Dodatkowo wypuszczają nieprzyjemną ciecz o zapachu przypominającym padlinę. Gdy są atakowane przez mniejsze zwierzęta, takie jak psy przeraźliwie syczą. Zaskrońca ciężko pomylić z innymi wężami. Mają one wyraźne żółte plamy otoczone czarnymi obwódkami tuż „za skroniami”. Stąd wzięła się ich nazwa. Są szarozielone lub szarobrązowe. Brzuch mają  kremowy z czarnymi plamami.

 

Zaskroniec lubi miejsca podmokłe, w okolicy bagien lub jezior. Świetnie pływa. Chętnie odwiedza domostwa, ale jest dla ludzi całkowicie niegroźny.

 

Wakacyjne zagrożenia. Żmija zygzakowata

Zaskroniec zwyczajny

Zaskroniec rybołów

Bardzo rzadkim wężem w Polsce jest zaskroniec rybołów. Jest to wąż niejadowity. Ostatnio przedstawiciela tego gatunku napotkano na Zaolziu dziesięć lat temu. Zamieszkuje on głównie Europę i Azję. Większość dnia spędza w wodzie więc, jego siedliska mieszczą się w pobliżu jezior i rzek. Świetnie pływa i nurkuje. Jest oliwkowy, lub zielonkawobrązowy. Po stronie brzusznej żółty lub pomarańczowy z ciemnymi plamkami. W przeciwieństwie do zaskrońca zwyczajnego plamy za skroniami są bardziej rozmyte i bardziej pomarańczowe.

 

Wakacyjne zagrożenia. Żmija zygzakowata

Zaskroniec rybołów

Żmija zygzakowata

Jedynym przedstawicielem węży jadowitych w Polsce jest żmija zygzakowata. Długość jej dochodzi do 90 cm, ale zdarzają się dłuższe, do 120 cm. W Polsce zazwyczaj osiągają 60 cm. Należy do rodziny żmijowatych. Łatwo rozpoznać tego węża po charakterystycznym zygzaku na grzbiecie. Najczęściej spotykamy żmiję zygzakowatą w kolorze miedzianoczerwonym, czerwonobrązowym, srebrzystoszarym, żółtawym, oliwkowozielonym, niebieskoszarym. Zdarzają się osobniki pomarańczowe, a nawet żółtawe. Wszystkie mają na grzbiecie charakterystyczny zygzak, tak zwaną „wstęgę kainową”przechodzącą przez całe ciało od głowy do ogona. Zygzak jest niewidoczny jedynie u czarnej żmii tak zwanej odmiany melanistycznej. Ta forma żmii zygzakowatej jest najrzadsza. W niektórych krajach występuje pod nazwą żmii piekielnej.

 

W Polsce występują żmije zygzakowate w kolorze brązowym (od ceglastej po ciemnobrązową), szarym (jasna, srebrzystoszara lub grafitowa) oraz czarnym.

 

Kolorystyka żmii zygzakowatej jest różna w zależności od rejonu Polski. Znaleziona w tym tygodniu żmija zygzakowata (7 maja 2019 r. w Warszawie na Białołęce) była ciemnoszara.

 

Na trójkątnej, masywnej głowie żmii zygzakowatej mamy wyraźny ciemniejszy znak przypominający literę V, Y lub X.

 

Charakterystyczne są również pionowe źrenice. Tęczówka jest czerwona lub czerwonobrązowa.

 

Żmija zygzakowata nie jest tak smukła jak pozostałe polskie węże. Ciało ma masywne i krępe. Zwęża się w kierunku głowy. Ma bardzo krótki ogon.

 

Wakacyjne zagrożenia. Żmija zygzakowata

Żmija zygzakowata z ogródka na Białołęce

 

Występowanie

Żmija zygzakowata występuje w całej Europie i Azji. Spotykamy ją od Atlantyku po Morze Ochockie. Od Morza Śródziemnego po Skandynawię. Przekracza nawet koło podbiegunowe.

 

Żmiję zygzakowatą spotykamy na na skraju lasu, mokrych łąkach, polanach leśnych i jak widać ostatnio, również w ogródkach działkowych. Żywią się małymi ssakami owadożernymi i gryzoniami. Polują na płazy, gady, pisklęta i owady. Młode żmije żywią się podobnie jak padalce, ślimakami i dżdżownicami.

 

Polowanie

Polują w dzień wykorzystując do tego swój jad. W bezruchu czatują na swoją ofiarę by szybkim ruchem uderzyć w nią swoimi jadowymi zębami. Następnie żmija wycofuje się, cierpliwie czekając, aż jad zacznie działać. Nie walczą ze swoją ofiarą. Gdy ofiara straci przytomność, wąż  łatwo odnajduje ją dzięki doskonałemu węchowi.

 

Okres godowy

Niezwykle widowiskowe są zaloty żmii zygzakowatej, które trwają kilka godzin. Najpierw samce walczą ze sobą o swoją wybrankę. Są to typowe zapasy, podczas których jeden drugiego próbuje przygnieść do ziemi. W trakcie nich widzimy charakterystyczne dla węży uniesione przednie części ciała. Samica jednorazowo rodzi 5-15 młodych. Są jajożyworodne.

 

Żmija zygzakowata podlega częściowej ochronie.

 

Wakacyjne zagrożenia. Żmija zygzakowata

Żmija zygzakowata

Jad żmii zygzakowatej jest groźny dla człowieka!

Przede wszystkim patrzmy pod nogi w miejscach gdzie możemy spotkać węże. Nie zbliżajmy się do nich. Jeżeli jest to w terenie zamieszkałym zawiadommy o naszym znalezisku policję by powiadomiła odpowiednie służby. Nie drażnijmy węża! Nie zabijajmy go!  

 

Człowiek nigdy nie jest dla żmii przedmiotem ataku. Żmije zawsze oceniają ofiarę z uwagi na cel pokarmowy. Nie atakują bez powodu. Rzadko kąsają ludzi, starając się przede wszystkim schodzić im z drogi. Gdy nie mają już wyjścia mogą zaatakować. Atak jest spowodowany wyłącznie strachem, wynikającym z nagłej sytuacji i zagrożenia.

 

W przypadku dorosłego człowieka powinien on przeżyć ukąszenie bez większych komplikacji. Z uwagi na szybkie rozprzestrzenianie się jadu w krwioobiegu, niebezpieczne są ukąszenia żmii w szyję i w twarz. Jad żmii zygzakowatej jest bardzo niebezpieczny dla życia dzieci z uwagi na ich niską wagę ciała. Również w niebezpieczeństwie są osoby pod wpływem alkoholu, które mają rzadszą krew. Również dla osób starszych, z problemami kardiologicznymi, jad żmii jest bardzo niebezpieczny.

 

Ukąszenie żmii zygzakowatej w 30-60 % jest bez wstrzyknięcia jadu, tak zwane suche ukąszenie. Jednak z uwagi na niebezpieczeństwo martwicy zawsze należy sięgnąć po pomoc medyczną.

 

Żmija zygzakowata i jej toksyczny jad

Jad żmii zygzakowatej to mieszanina wielu toksyn. Uszkadzają one układ nerwowy, powodują martwicę tkanek, zmniejszają krzepliwość krwi i zaburzają rytm pracy serca. Na skórze ofiary pozostają charakterystyczne dwie ranki po zębach jadowych.

 

Wakacyjne zagrożenia. Żmija zygzakowata

Żmija zygzakowata

Węże, a wakacje w Chorwacji

Z uwagi, że wiele osób wyjeżdża do Chorwacji na pola kempingowe umiejscowione na łonie przyrody, warto zwrócić uwagę na to, jakie węże stanowią tam zagrożenie. Przede wszystkim, to w większości to te same węże co w Polsce. W Plitwickich Jeziorach spotkamy zapewne pływającego zaskrońca zwyczajnego polującego na ryby. Natomiast wczesnym rankiem pole kempingowe odwiedzi dobrze nam znany wąż Eskulapa w poszukiwaniu pozostałości wieczornych imprez. Osobiście takie wizyty widzieliśmy na Istrze i niedaleko Splitu. Jadowita żmija zygzakowata należy tam również do rzadkości, zwłaszcza atakująca człowieka.

 

Na jakie węże trzeba uważać w Chorwacji?

Chorwaci ostrzegają przed trzema jadowitymi żmijami. Zygzakowatymi o nazwie Riđovka (odmiana jasnobrązowa o brązowych z oczami o brązowej tęczówce) i dużo mniejszej Planinski žutokrug (odmiana również jasnobrązowa, z szerszą wstęgą kainową i oczami o źrenicach błękitnych). Ich jad nie jest silnie toksyczny, dlatego nie jest niebezpieczny dla dorosłego człowieka.

 

Najbardziej  niebezpieczna, niewystępująca w Polsce, jest poskok – żmija nosoroga (jasnoszara).

 

Jej ukąszenie wymaga natychmiastowego zawiadomienia służb ratownictwa medycznego, z pogotowiem lotniczym włącznie.

 

Poskok, żmija nosoroga

Chorwacki poskok to żmija nosoroga, najbardziej niebezpieczna żmija w Europie. Lubi ciepłe, górzyste tereny. Występuje na Bałkanach, w Austrii, w północnych rejonach Włoch, na Cykladach w Azji Mniejszej. Jest bardzo jadowita, a jej jad jest niezwykle toksyczny. Jest większa od żmii zygzakowatej, zwłaszcza osobniki mieszkające w Górach Dynarskich. Dochodzi tam do dużych rozmiarów, ok 1,6 m.

 

Ma duże, blisko dwu centymetrowe zęby jadowe. Dodatkowo poskok jest wyposażony w długi rozwidlony na końcu język. Oprócz wyraźnych powiek ma charakterystyczny róg na nosie. Zazwyczaj jest w kolorze jasnoszarym, jasnobrązowym lub pomarańczowym z ciemnobrązowym zygzakiem. Tęczówki mają kolor złoty lub miedziany.

 

Jest powolny, ale atakuje bardzo szybko. Żywi się drobnymi ssakami, ptakami, jaszczurkami, wężami. Posok nigdy nie atakuje bez powodu!

 

Nawet młode 15-18 cm osobniki mają silnie trujący jad.

W przypadku ukąszenia na terenie Chorwacji należy jak najszybciej powiadomić służby ratunkowe dzwoniąc na numer alarmowy 112 lub pogotowie ratunkowe 194 . 

Niezbędne będzie podania jak najszybciej antytoksyny.

W Chorwacji do przypadków ukąszeń przez posoka jest zazwyczaj wysyłane lotnicze pogotowie ratunkowe.

 

Wakacyjne zagrożenia. Żmija zygzakowata

Chorwacki poskok – żmija nosoroga

Postępowanie w przypadku ukąszenia

Ukąszenie żmii zygzakowatej nie boli. Na skórze pozostają jedynie ślady od zębów jadowych. Dopiero po 15-20 minutach zaczynają się pierwsze objawy. Ból głowy i zawroty. To znak, że jad zaczyna atakować układ nerwowy. 

 

Co świadczy o ukąszeniu węża?

Przede wszystkim w miejscu ukąszenia widać dwie małe ranki po zębach jadowych. Pojawia się ból, tkliwość i zasinienie w miejscu ukąszenia. Narasta obrzęk i zaczerwienienie wokół rany, z której zazwyczaj sączy się krew. Kolejnymi objawami są: wymioty, ból brzucha, biegunka, uczucie ogólnego osłabienia, senność, znużenie, gorączka, trudności w oddychaniu, zaburzenia rytmu serca, tachykardia powyżej 100 uderzeń na minutę, obniżone ciśnienie tętnicze, wypieki na twarzy, nadmierna potliwość, krwawienie z dziąseł, w końcu utrata świadomości. Występują zmiany na skórze, wysypka, wybroczyny, pojawiają się bąble pokrzywkowe, krwawienie z dziąseł i krwiomocz.

 

Wakacyjne zagrożenia. Żmija zygzakowata

Ukąszenie przez żmiję

Co robić w przypadku ukąszenia?

  •  Przede wszystkim należy zachować spokój i rozsądek. Panika i strach wpływa na przyspieszenie tętna. Wzrost tętna to szybsze przemieszczanie się jadu po całym organizmie, a to jest bardzo niepożądane. Osoba ukąszona musi unikać wysiłku i wszelkich działań, które mogą przyspieszyć bicie serca. Nie może biegać, powinna iść spokojnym krokiem. Gdy znajdzie pomoc to lepiej by spokojnie czekała na przyjazd pogotowia ratunkowego. Jeżeli to konieczne to lepiej ją nieść.

 

  • Dobrze jest zrobić zdjęcie węża, który zaatakował lub zapamiętać jego cechy charakterystyczne. Jeżeli wąż nie żyje można, dla lepszej identyfikacji, zabrać go ze sobą, aby pokazać go ratownikom medycznym.Ratując osobę ukąszoną przez węża, należy upewnić się, czy nic nie grozi z jego strony. Zazwyczaj węże uciekają po ataku, ale lepiej to sprawdzić.

 

Ukąszenie węża- jak się zachować krok po kroku:

 

  • Zlokalizuj miejsce ukąszenia. Sprawdź jak wygląda rana, monitoruj czynności oddechowe i puls. 

 

  • Zadzwoń ta telefon alarmowy 112, podając miejsce gdzie się znajdujesz, opis węża, który zaatakował. Należy przedstawić jak wyglądają aktualne czynności oddechowe i praca serca poszkodowanego.

 

  • Nie wysysaj rany, nie nacinaj jej, nie wyciskaj jadu. To są jedynie głupoty z filmów! Takie działanie może tylko zaszkodzić, a przede wszystkim szkoda tracić czas i wprowadzać dodatkową infekcję.

 

  • Jeżeli możesz, to załóż rękawiczki ochronne! Zmyj z okolicy ukąszenia resztki toksyn. Najlepiej zrobić to solą fizjologiczną lub czystą wodą. Zrób to delikatnie by dodatkowo nie podrażniać skóry okolic rany.

 

  • Spróbuj unieruchomić ukąszoną kończynę, aby spowolnić rozchodzenie się trucizny. Ranę zabezpiecz gazą jałową i obwiąż bandażem, albo czymś co może go zastąpić. Nie musisz to robić zbyt mocno, ale z pewnością należy to robić solidnie. Nie należy blokować dopływ krwi do miejsca ukąszenia!

 

  • Jeżeli czekasz na przyjazd pogotowia ratunkowego wybierz miejsce, gdzie będą mogli łatwo dotrzeć. Ułóż osobę poszkodowaną tak by miejsce ukąszenia było poniżej serca. Ogranicz jej ruch do minimum. Zdejmij wszystkie przedmioty, które mogą uciskać kończynę: obrączka, zegarek, bransoleta. Schładzaj miejsce ukąszenia i monitoruj do przyjazdu pogotowia czynności życiowe poszkodowanego (oddech, pracę serca, przytomność).  W przypadku pomocy pogotowia lotniczego musisz wytypować odpowiednie miejsce na lądowisko.

 

  • Jeżeli nie ma szans na szybkie przybycie służb ratowniczych, to szukaj pomocy medycznej na własną rękę. Skontaktuj się z lekarzem, szpitalem, przychodnią. W każdym hotelu, markecie, posterunku policji, straży pożarnej jest z pewnością punkt pierwszej pomocy. Nie pozwól poszkodowanemu biec. Przenieś go, lub idź z nim spokojnym krokiem. Szybsze zgłoszenie się do opieki medycznej może przyspieszyć podanie zastrzyku z surowicą i w konsekwencji może uratować życie.

 

Zapamiętaj!

* Przy ukąszeniu zakazane jest wysysanie, nacinanie, wyciskanie podrażnianie miejsca ukąszenia! 

* Nie wolno zakładać opaski uciskowej tamującej dopływ krwi do kończyny.

* Najlepiej jak poszkodowany spokojnie czeka na przyjazd pogotowia, a miejsce ukąszenia jest poniżej serca.

* Ustal jaki wąż zaatakował. 

* Monitoruj czynności życiowe poszkodowanego do czasu przyjazdu pogotowia.

 

Wakacyjne zagrożenia. Żmija zygzakowata

Lądowisko dla LPR

Udostępnij:
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Facebook
Facebook
Admin

Written by Admin

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.