Czy masz problemy ze snem? Długo nie możesz zasnąć, rano jesteś niewyspany/a? A może dokucza Ci chrapanie? (własne lub Twojej drugiej połowy ) Jeśli tak, to ten artykuł jest dla Ciebie!

Czym jest sen?

Lekarze określają sen jako stan czynnościowy układu nerwowego, w którym następuje bezruch i zniesienie świadomości. Sen następuje jako czynność powtarzająca się w systemie dobowym, a czasem również rocznym (niektóre zwierzęta zapadają w sen zimowy). Stan snu jest przeciwstawiany stanowi czuwania, jednak u niektórych zwierząt zaciera się ta granica. Pojawia się u nich również zjawisko letargu, gdy cały organizm obumiera, na przykład w związku ze spadkiem temperatury (u gadów). Rozróżniamy sen głęboki NREM, który charakteryzuje się wolnymi ruchami gałek ocznych, a mózg w pełni odpoczywa, oraz REM podczas którego występują szybkie ruchy gałek ocznych, a aktywność mózgu jest wysoka, oddech nieregularny i dochodzi do szybszych skurczów serca.

 

Zapotrzebowanie na sen

Sen występuje w cyklu dobowym, najczęściej nocą. Wyjątkiem są zwierzęta nocne (np. nietoperze). Długość snu jest różna wśród różnych gatunków zwierząt. Żyrafom potrzebny jest dwugodzinny sen, a nietoperze potrzebują 20 godzin snu. Niektóre zwierzęta takie jak foki, czy delfiny zasypiają tylko w połowie. W połowie mózgu. Raz jedna półkula, raz druga. Na przemian. Fenomen ten obserwowano u licznych zwierząt lądowych, morskich i latających. U zwierząt tych, gdy jedna połowa mózgu śpi w śnie głębokim druga czuwa. Dzięki temu foki czy delfiny podczas snu mogą się wynurzyć by zaczerpnąć powietrza. Ptaki mogą spać lecąc, a psy są w ciągłej zdolności do obrony (jednopółkulowy sen wolnofalowy).

Wśród ludzi występuje głównie sen głęboki. Jego długość zależy od wieku człowieka. U noworodków jest to 11-19 godzin, u seniorów 5-9 godzin. Na długość snu ma wpływ oświetlenie otoczenia, hałas, stan psychiczny i fizyczny, sytość, komfort otoczenia, jak również ciśnienie, poziom cukru, ekspozycja na światło w czasie dnia, czy choroby.  Spokojny sen zakłócają bóle kręgosłupa, choroba serca, infekcje, cukrzyca, czy choroba Parkinsona. Nie jest też obojętny styl życia. Wpływ na zaśnięcie ma stosowanie używek takich jak kawa, herbata, alkohol, narkotyki czy niektóre leki. Nawet witamina C utrudnia zaśnięcie.

Po co jest sen?

Sen jest potrzebny zarówno człowiekowi jak i zwierzętom. Nieraz widzieliśmy zachowanie dziecka, czy psa, którzy chcieliby nam towarzyszyć, a zasypiają na stojąco. O ile pies może się jedynie przewrócić i wystraszyć to już w przypadku człowieka kierującego samochodem może być bardzo niebezpieczne. Dlatego senność jak i bezsenność stanowi problem w zależności od sytuacji. 

Od strony fizjologicznej rola snu dla organizmu człowieka nie jest dokładnie znana. Jednak ze względu na powszechną konieczność snu uważa się, że sen ma fundamentalne znaczenie dla układu nerwowego i pozwala mu się regenerować. Po prostu sen jest niezbędny do życia i prawidłowego przebiegu procesów psychicznych. Wystarczy nieprzespana noc, a automatycznie obniża to naszą sprawność psychofizyczną. Czasem uniemożliwia normalne funkcjonowanie.

 

Skutki braku snu

Brak snu powoduje zaburzenie nastroju, utrudnia skupienie uwagi. Nasze reakcje są spowolnione. Spada nam motywacja do działania. Tracimy zdolność do właściwej oceny ryzyka. Nie potrafimy się uczyć, czy twórczo pracować. Dłuższy brak snu był (i jest) wykorzystywany jako jedna z metod torturowania więźniów by wywołać u nich halucynacje, stany paranoidalne i psychiczne podobne do stanu upojenia alkoholowego. Można postawić znak równości między kierowcą pijanym, a kierowcą niewyspanym.

Chorobowy stan braku snu charakteryzuje upośledzenie aktywności układu immunologicznego w efekcie czego występują zaburzenia w liczbie białych krwinek, upośledzenie  aktywności limfocytów, w tym cytotoksycznych. W efekcie jesteśmy bardziej narażeni na zakażenie wirusami i zmiany nowotworowe. W Japonii zauważono, że młodzi managerowie często aby osiągnąć sukces do minimum redukują ilość snu, przez co chorują na „dziwne choroby” i szybko umierają.

 

Czym są sny?

Częstym gościem w czasie snu są sny. W języku polskim nie odróżnia się tych dwóch stanów. W języku angielskim odróżnia się sleep (spanie) od dream (śnienie). Zdolność do śnienia to fenomen jaki dała nam natura. Nie dość, że zasypiamy i nie musimy nic robić to jeszcze pojawia się sen i możemy marzyć, a nasza podświadomość odpowiada na to podsuwając nam różne, ukryte gdzieś głęboko, historie.

Z jednej strony kładziemy się do łóżka, i następuje uśpienie świadomości. Z drugiej nawet w ciągu kilkuminutowej drzemki wkraczamy w świat snu, nieznany, w którym nie zawsze jesteśmy sobą.

Rola snów w naszym życiu

Sen jest sprawą bardzo indywidualną. Łowiąc ryby w czasie dnia, nocą śni nam się spławik, który idzie pod wodę i daje sygnał do wyciągnięcia ryby. Po grzybobraniu, w śnie, odkrywamy prawdziwki rosnące na mchu, pod dębem. Natomiast księgowi, podobno całą noc coś liczą i przygotowują raporty i zestawienia finansowe.

 

Mój pies przez sen pływa. Rusza łapkami w czasie snu, jakby pływał. Nie lubi pływać i bardzo się boi wody. To jest zapewne  jego koszmar nocny.  Skomli przez sen jakby go mój tata chciał wrzucić do wody. Innym razem w nocy szczekał przez sen. W tym dniu spotkał na spacerze wielkiego rottweilera i uciekał przed nim, wskakując mi na ręce. Za to mój dziadek, który był mechanikiem-konstruktorem mówił, że wiele urządzeń i rozwiązań technicznych objawiło mu się podczas snu. Potem, gdy rano wstawał, bezzwłocznie przenosił wyśnione pomysły na papier. Rysował to co przyśniło mu się w nocy wiernie oddając każdy szczegół.  W ten sposób wymyślił sporo ciekawych rozwiązań. 

 

Bywa i tak, że w snach poznajemy różne postacie, które znamy, bądź nie. Są tam osoby żyjące jak i te które dawno zmarły. Przeżywamy różne przygody. Pewnie dlatego po angielsku sen i marzenie są określane tym samym słowem (dream). Czasem sen jest tak ciekawy, że mógłby być gotowym scenariuszem do filmu akcji, gdyby tylko udało się nam w całości go przelać na papier – jak mojemu dziadkowi. Niestety ja sny szybko zapominam. Sen może być romantycznym przeżyciem jak i horrorem po którym budzimy się niewyspani i zmęczeni. Czasem tak silnie przeżywamy swoje sny, że cały dzień czekamy, aż ponownie pójdziemy spać aby wrócić do przerwanej fabuły. Jest też cała dziedzina „nauki” zajmująca się tłumaczeniem snów i przepowiadaniem z nich przyszłych wydarzeń na jawie. Są opracowywane specjalne senniki, a „badacze” zauważyli, że podczas snu NREM rozważamy fakty z życia dosłownie i bezpośrednio, z kolei sen REM odblokowuje naszą wyobraźnię.

 

 

Niestety nie każdemu jest dane właściwe przeżywanie snu. Wiele osób ma poważny problem z zaśnięciem, czy związaną z tym inną dolegliwością. Są przez to otępiali, często chorują, nie są w stanie prawidłowo funkcjonować. Najważniejsze problemy ze snem to: bezsenność, chrapanie, czy bardzo niebezpieczny bezdech nocny.

 

Problemy ze snem – jak sobie z nimi poradzić?

 

 


Bezsenność.

Problem z zaśnięciem może być spowodowany podwyższonym ciśnieniem. Łatwiej zasypiamy, gdy mamy niskie ciśnienie. Dlatego lepiej nie pijmy po południu kawy, mocnej herbaty, czy napojów energetycznych zawierających taurynę, czy guaranę (i cukier! który też pobudza). Nie powinniśmy jeść przed snem obfitych posiłków. My chcemy iść spać, a żołądek dopiero „zabiera się do pracy”, by przerobić to co mu załadowaliśmy. Temperatura powietrza w sypialni powinna być nieco niższa by się nam lepiej spało. Dobre skutki przynosi też wieczorna gimnastyka, jakiś spacer z psem, czy mała przebieżka. Warto też przewietrzyć sypialnię pod warunkiem, że nie ma smogu. Przydałaby się też ciepła kąpiel. Niektórzy lubią usypiać z włączonym, delikatnym światłem, czy cichą, usypiającą muzyką. Niedawno ktoś mówił, że odkąd w swoim smartfonie odkrył dźwięki padającego deszczu zasypia mu się dużo spokojniej. Dla kierowców w nocy, podczas jazdy nie ma nic gorszego niż muzyka poważna lub ględzenie polityków bez sensu. O dziwo w takich sytuacjach, aby nie zasnąć, najlepiej sprawdza się disco polo (ponieważ jest rytmiczna).

Gdy nie możemy zasnąć najczęściej włączamy telewizor, sięgamy po jakąś książkę, czy idziemy poserfować w Internecie.

 

Napar z banana remedium na bezsenność!

Duże znaczenie ma również odpowiedni wystrój sypialni, wygodne łóżko, odpowiednia pościel. Są to sprawy bardzo indywidualne. Niektórzy wolą miękki materac, inni twardy. To samo dotyczy wielkości poduszki, czy materiału z którego wykonana jest pościel, czy piżama, lub jej brak. To samo dotyczy wysiłku fizycznego przed spaniem. Jedni go preferują inni uważają, że wręcz szkodzi. Jako domowe sposoby na spanie zaleca się filiżankę ciepłego mleka, rumianek, herbatę z dodatkiem waleriany, orzechy, lub miód. Podobno bardzo skuteczny na spanie jest napar z banana. Banany są owocem niezalecanym przez diabetologów z uwagi na wysoką kaloryczność. Jednak napar z banana zawiera naturalny magnez i potas w ilościach potrzebnych by skutecznie rozluźnić mięśnie. Do tego w skórce banana występuje tryptofan i melatonina, które mają ogromny wpływ na jakość naszego snu. Pewnie dlatego lepiej jest kupować banany do robienia herbatki ze skórki niż do jedzenia miąższu.

 

Jak przygotować napar z banana?

Czas gotowania skórek to około 10 minut. Wcześniej trzeba je dokładnie umyć i odkroić końce.

 

Ciekawostka

Na świecie aż 35% ludzi skarży się na bezsenność.

 

 

 


Chrapanie.

Jednym z problemów z zaśnięciem jest chrapanie. Chodzi mi o tych co je słyszą. Potrzebne są wówczas zatyczki do uszu. Chrapanie jest spowodowane wibracją języczka podczas wydechu ustami. Ocenia się, że około 30% ludzi dorosłych chrapie. Chrapanie może być wywołane obrzękiem ścianek górnych dróg oddechowych wywołanych alergią, otyłością, czy problemami z przegrodą nosową i polipami. Może być również obrzęk tkanki mięśniowej gardła wywołany innym i przyczynami. Zazwyczaj radzi się osobie chrapiącej położenie na boku. Osobom otyłym zaleca się redukcję wagi, a w skrajnych przypadkach trzeba zrobić zabieg chirurgiczny wycięcia częściowego nadmiaru tkanki w gardle i języczku.

 

 


Bezdech senny.

Osoba nasłuchująca czyjegoś chrapania może zauważyć, że staje się ono niemiarowe, a czasem wręcz ustaje na jakiś czas. Po czym osoba chrapiąca budzi się gwałtownie jakby się dusiła. Może to być sygnał, że mamy do czynienia z bardzo niebezpiecznym bezdechem sennym. Bezdech senny to brak przepływu powietrza przez płuca. Po prostu brak wentylacji płuc.

Nasze życie zależy od tlenu. Dzięki niemu dochodzi do uwalniania energii na poziomie komórkowym. Tlen do płuc dostaje się poprzez ich ciągłą wentylację dokonywaną podczas oddechu. Oddech jest dwufazowy. Składa się z wdechu i wydechu. Jeden oddech to zaledwie 0,5 l powietrza, a płuca mają pojemność od 4 do 7 litrów. Chwilowy bezdech nieco obniża ilość tlenu dostarczanego do krwioobiegu. Jednak, gdy się powtarza staje się niebezpieczny dla życia.

W ostatnich latach medycyna odnotowała przypadki śmierci niemowląt z tego powodu. Jednak do końca choroba nie jest dokładnie zbadana. Bezdech występuje incydentalnie i trudno go przewidzieć czy jemu zapobiec.

Zmniejszona wentylacja płuc, to mniejsze dotlenienie krwioobiegu, mięśni i mózgu. By wspomóc dopływ tlenu używa się aparatu CPAP. Jego działanie polega na dostarczaniu do płuc ciągłego strumienia powietrza udrażniającego górne drogi oddechowe. To niemal całkowicie eliminuje zjawisko bezdechu. Poza tym, pozwala na nieprzerwany spokojny sen. Niestety korzystanie z takiego aparatu powoduje konieczność zakładania mało komfortowej maski do oddychania.

Z drugiej strony problemy z niedotlenieniem płuc i krwioobiegu nie zależą wyłącznie od występowania bezdechu nocnego. Ważniejszym problemem jest jakość powietrza, zwłaszcza w Polsce. Nawet jak dobrze funkcjonują nasze płuca to to czym oddychamy pozostawia wiele do życzenia. Dużo ważniejsze są filtry przeciw smogowe, a w domach oczyszczacze powietrza.

Instalacja takiego urządzenia w sypialni z pewnością dobrze wpłynęłaby na jakość naszego snu.

 

Udostępnij:
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Facebook
Facebook
Admin

Written by Admin

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.