Zrobiliśmy kiedyś test na oddziale kardiologii w szpitalu klinicznym. Nie wiem jaka jest jego dokładność, ani wiarygodność.

 

Pytaliśmy chorych, czy używają przyprawy o nazwie vegeta. W większości potwierdzali obawy. Nie tylko lubią, ale i powszechnie stosują. Kilka osób stwierdziło, że jest wręcz od niej uzależnionych. Receptę na vegetę sporządzono 60 lat temu. Obecnie jest sprzedawana w 40 krajach świata. Firmy w Austrii i na Węgrzech produkują własną vegetę na licencji producenta chorwackiej Podravki.

 

Vegeta w 56 % składa się z soli. 15,5 % to warzywa. Głównie marchew, papryka, seler, liść pietruszki, pasternak. Reszta to wzmacniacze smaku. Najwięcej – 15 % to glutaminian sodu oraz inozynian disodowy, cukier, barwniki, skrobia kukurydziana, przyprawy. Czyli warzyw jest tyle samo co chemii, poza tym sól. Nic dziwnego, że powoduje to nadciśnienie tętnicze i problemy krążeniowe.

 

Glutaminian sodu i sól to również podstawowy składnik innej przyprawy powszechnie stosowanej – maggi. Buliony, kostki rosołowe, czy zupki chińskie jedna wielka dawka chemii i soli.

 

Czym zastąpić związki chemiczne w naszej kuchni?

O zaletach smakowych marchewki smażonej połączonej z cebulą już pisaliśmy. To idealny smak podobny do Magii. Teraz poświęćmy trochę czasu kozieradce i lubczykowi.

 

 

Kozieradka (Trigonella foenum-graecum) to jednoroczna roślina oleista z rodziny roślin strączkowych – bobowatych. Jest to roślina półpustynna uprawiana na całym świecie. Jest to podstawowa przyprawa powszechnie stosowana w Azji Południowej i Środkowej. Najstarsze nasiona kozieradki zostały odnalezione w Tell Halal w Iraku. Ich wiek szacowany jest na 4000 lat p.n.e. Nasiona kozieradki znaleziono również w Grobowcu Tutenchamona. Starożytni Rzymianie kozieradkę dodawali do wina. Szymon Cyreński, botanik żyjący w XVI wieku nazwał kozieradkę bożą trawką. Nic dziwnego. To roślina biblijna za którą tęsknili Żydzi podczas 40 letniej tułaczki przez pustynię. Księga Liczb (11,5). Józef Flawiusz w Wojnie Żydów opisuje oleistą maź z liści kozieradki jako element podstępnej broni używanej podczas natarcia Rzymian na Jotapatę.

 

Wartości odżywcze nasion kozieradki (w 100 g):

Wartość energetyczna – 323 kcal

Białko ogółem – 23 g

Tłuszcz – 6.41 g

Węglowodany – 58.35 g

Błonnik – 24.6 g

 

Witaminy

Witamina C – 3 mg

Tiamina – 0.322 mg

Ryboflawina – 0.366 mg

Niacyna – 1.640 mg

Witamina B6  – 0.600 mg

Kwas foliowy –  57 µg

Witamina A – 60 IU

 

Minerały

Wapń – 176 mg

Żelazo – 33.53 mg

Magnez – 191 mg

Fosfor – 296 mg

Potas – 770 mg

Sód – 67 mg

Cynk – 2.50 mg

 

Źródło danych: USDA National Nutrient Database

 

 

Kozieradka

Suszone liście kozieradki są używane jako zioło. Świeże liście jako warzywo. Natomiast nasiona kozieradki używa się jako przyprawę lub do hodowli kiełków. Jako przyprawy używa się nasiona w całości lub sproszkowane. Przede wszystkim kozieradka jest podstawowym składnikiem przyprawy curry. W Indiach stosuje się ją do przyrządzania  marynat z dodatkiem mango i limonki do warzyw (kapusta, bakłażany, cukinie, ogórki, rzepa, grzyby). Z kozieradki wykonywana jest również hinduska przyprawa panor phoron, która idealnie pasuje do sambar. To gęsta zupa gulaszowa z warzyw i soczewicy gotowana na bulionie z tamaryndowca. Świeże liście kozieradki są w Pakistanie podstawą dań z ziemniaków o smaku curry. Natomiast kiełki są popularnym składnikiem sałatek.  W kuchni Tureckiej kozieradka i kminek są podstawowymi składnikami pasty èemen. W Egipcie z kozieradki i kukurydzy piecze się pitę. W Etiopii nasiona kozieradki są powszechnie stosowanym lekarstwem w leczeniu cukrzycy. W kuchni żydowskiej z mielonej kozieradki z dodatkiem kurkumy, soku z cytryny i wody sporządza się sos. Przypomina on smak curry. Żydzi Jemeńscy piją go podczas pierwszego posiłku zwłaszcza podczas Nowego Roku. Również w Polsce wiele osób wykorzystuje kozieradkę do sporządzania naturalnych sosów idealnie pasujących do ziemniaków, ryżu, czy kasz.

W chemii spożywczej wykorzystuje się kozieradkę jako naturalny zagęszczacz – Guma Tara E417.

Jako suplement diety kozieradka obniża poziom cholesterolu i cukru. Jest stosowana w diecie cukrzycowej. Łagodzi też objawy choroby wrzodowej, choroby jelit i hemoroidy. Chroni wątrobę, reguluje powstawanie gazów. Zwalcza pasożyty przewodu pokarmowego. Kozieradka łagodzi również bóle menstruacyjne u kobiet.

Zewnętrznie kozieradkę stosuje się również w kosmetyce. Sporządza się z niej maseczki do regeneracji cery zniszczonej, podrażnionej i suchej. Pomaga w walce z trądzikiem.

 

 

Uwaga!

Trzeba uważać na źródło pochodzenia kozieradki, zwłaszcza importowanych kiełków. W 2009 roku w Niemczech, a w 2011 roku we Francji odnotowano przypadki zachorowań na skutek zjedzenia kiełków kozieradki importowanych z Egiptu.

Obecnie Główny Inspektorat Farmaceutyczny wstrzymał sprzedaż partii kozieradki, która była w aptekach i sklepach zielarskich w Polsce (więcej informacji).

 

Lubczyk ogrodowy

W przeciwieństwie do kozieradki powszechnie znaną rośliną w Polsce jest lubczyk ogrodowy. Jest to roślina mało wymagająca, wieloletnia i rośnie w wielu przydomowych ogródkach. Jest mało wymagająca co do jakości gleby. Najbardziej lubi miejsca słoneczne, ale u mnie od lat z powodzeniem rośnie w cieniu.

Lubczyk to roślina z rodziny selerowatych. Podobnie jak kozieradka, pochodzi z rejonów Iranu.

Lubczyk był powszechnie stosowany w starożytnym Rzymie i Grecji.

Jako zioło lubczyk stosuje się w nieżycie dróg moczowych i niewydolności nerek. Działa moczopędnie, wiatropędnie i wykrztuśnie. Poza tym lubczyk działa jak afrodyzjak.

 

Dziewki umiem porządnie do młodzieńców zwodzić.

Uczynię, co nie będzie nigdy dzieci rodzić.

Za mąż nigdy nie pójdzie, której ja chcę zgoła,

Uczynię to a prędko, bo mam takie zioła.

 

Lubczyk leczniczo stosuje się jako odwar z korzeni, napar z liści, czy olejek.

 

W kosmetyce liście wykorzystuje się przy sporządzaniu perfum, a korzeń lubczyka jest aromatycznym dodatkiem podczas pobudzających kąpieli.

W kuchni lubczyk stosowany jest zarówno jako przyprawa, jak i warzywo. Świetnie zastępuje włoszczyznę, zwłaszcza przy gotowaniu zupy pomidorowej. Trzeba go jedynie nieco dłużej gotować by uzyskać odpowiedni smak.  Lubczyk jest podstawowym surowcem w produkcji Maggi, kostek rosołowych, bulionów i zupek chińskich. Stosuje się go również do wypieku chleba, zwłaszcza nasiona. W niektórych krajach lubczyk stosuje się do zaparzania słodkiej herbaty z dodatkiem miodu.

 

 

Lubczyk jest też składnikiem kordiału staropolskiego – nalewki owocowej na spirytusie z dodatkiem miodu (maliny, brzoskwinie,czarna porzeczka).

W dawnych podaniach istnieje zapis, o przypinaniu do sukni panny młodej gałązki lubczyku co miało przynieść młodej parze szczęście i płodność.

Udostępnij:
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Facebook
Facebook
Admin

Written by Admin

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.