Cukrzyca – co to za choroba?

Cukrzycę zdiagnozowano w Polsce u ponad 2 milionów osób. 10 % z nich choruje na cukrzycę typu 1. Cukrzyca jest chorobą związaną z nieprawidłowym wydzielaniem glukozy, które jest związane z zaburzeniami gospodarki węglowodanów, tłuszczów oraz białek. W cukrzycy typu 1 aparat wysypowy trzustki jest upośledzony lub wręcz zniszczony przez co organizm nie wytwarza odpowiedniej ilości insuliny. W cukrzycy typu 2 mamy do czynienia z upośledzeniem wydzielania insuliny. Towarzyszy temu spadek wrażliwości tkanek obwodowych na ten hormon. Jest to wywołane otyłością i nieprawidłowym odżywianiem. Czyli czynnikami które chory może zmodyfikować. Rozwój cukrzycy typy 2 może doprowadzić do trwałego uszkodzenia trzustki, pojawienia się cukrzycy insulinozależnej, która jest bezpośrednim  wskazaniem o połączeniu się obu typów cukrzycy.

 

Dieta cukrzycowa

Dieta cukrzycowa jest istotnym elementem w profilaktyce cukrzycowej. Dotyczy to zarówno cukrzycy typu 1 jak i 2. Odpowiednia forma odżywiania zapobiega skokom cukrzycowym i co ważniejsze pozwala uniknąć powikłań cukrzycowych. Wskazane jest konsultowanie diety z diabetologiem tak by zmienić upodobania kulinarne poprzedzające zdiagnozowanie cukrzycy.

Właściwie zbilansowana dieta cukrzycowa jest podstawą terapii, a nawet może okresowo zastąpić leczenie farmakologiczne. Zwłaszcza w przypadku cukrzycy typu 2 zanim przekształci się ona w cukrzycę insulinozależną. W czasach, gdy nie znano środków farmakologicznych regulujących poziom cukru to właśnie dieta cukrzycowa była jedyną terapią cukrzycy.

 

Zbyt wysoki poziom cukru we krwi

Wysoki poziom glukozy prowadzi, z czasem, do poważnych powikłań wywołanych cukrzycą. Owrzodzenia, nie gojące się rany, przewlekłe stany grzybicze są zagrożeniem dla kończyn, łącznie z ich amputacją (w zależności od kraju 50-70 % amputacji kończyn dolnych jest spowodowanych cukrzycą ). Rozwijająca się otyłość przekłada się na kondycję serca. Niedotlenienie mięśnia sercowego, choroba wieńcowa pociąga za sobą konieczność wszczepienia stentów, a z czasem operację bajpasów. Cukrzyca powoduje trwałe uszkodzenie naczyń krwionośnych przez co ciężko jest znaleźć do przeszczepu żyły w odpowiedniej kondycji. Pojawia się również zaćma cukrzycowa i na końcu retinopatia, prowadząca do ślepoty. Według danych statystycznych choroby wywołane cukrzycą skracają długość życia o około 10 lat.

 

Piramida żywienia w cukrzycy według Amerykańskiego Stowarzyszenia Diabetologicznego

 

Na czym polega leczenie cukrzycy?

Leczenie cukrzycy obu typów ma na celu obniżenie poziomu glukozy do wartości prawidłowych.  Temu też służy odpowiednio zbilansowana dieta cukrzycowa. Racjonalne menu pełni bardzo ważną rolę u chorych na oba typy cukrzycy. Podstawą rozpoczęcia leczenia jest bezwzględna rezygnacja z alkoholu pod każdą postacią. Alkohol rozregulowuje zarówno terapię farmakologiczną jak i pracę trzustki i wątroby co ma bezpośredni wpływ na wytwarzanie glukozy. Natomiast palenie papierosów, otyłość i brak ruchu zakłóca poziom lipidów, co również ma bezpośredni wpływ na rozwój cukrzycy. Dlatego zanim jeszcze zaczniemy zmieniać naszą dietę powinniśmy zadbać o całkowitą rezygnację z alkoholu i palenia papierosów, a także wprowadzić aktywność ruchową jako jeden z elementów walki z cukrzycą. Dopiero po spełnieniu tych warunku można zacząć obserwować jak na dietę reaguje nasz organizm.

 

Założenia diety cukrzycowej

Według Amerykańskiego Stowarzyszenia Diabetologicznego dieta cukrzycowa ma na celu wykluczenie błędów żywieniowych dotyczących konkretnej osoby chorej na cukrzycę. Często diabetycy nie są świadomi istoty swojej choroby. Wydaje im się, że samo przyjmowanie leków spowoduje wyleczenie, a przynajmniej zapobiegnie rozwojowi choroby. Niestety same leki nie zmienią stylu życia, czy tolerancji nawyków żywieniowych. Jedyną drogą do powstrzymania rozwoju choroby jest aktywność ruchowa i dieta cukrzycowa.

Podstawą diety cukrzycowej jest regularność spożywania posiłków. Posiłki powinny być z indywidualnie dopasowanym składem jakościowym złożone z odpowiednich składników pokarmowych i odżywczych.

Produkty zakazane

Podobnie jak alkohol, czy palenie papierosów są produkty żywieniowe, które osoby chore na cukrzycę powinny bezwzględnie wykluczyć ze swojego jadłospisu.Przede wszystkim wyłączamy z naszej diety cukier zastępując go zamiennikami. aspartamem, stewią, czy mąką z chleba świętojańskiego. Niekorzystna jest wieprzowina, buraki, a nawet jabłka, banany, czy winogrona. Zapominamy o słodyczach, czy ciastach z cukrem.

 

Piramida żywienia a dieta cukrzycowa

Piramida żywienia w diecie cukrzycowej (rysunek powyżej) pokazuje, że podstawą żywieniową odstawą żywienia są oczywiście węglowodanypełnoziarniste produkty zbożowe. Z pieczywa wybieramy produktu bez pszenicy (wyjątkiem może być jedynie pszenica durum). Graham lub żytnie. Bez spulchniaczy, ulepszaczy smaku i cukru. Najlepiej na zakwasie lub pieczywo dietetyczne chrupkie, z małą ilością kalorii i tłuszczu. Makarony wyłącznie bez jajeczne (osoby o wysokim cholesterolu), sporządzone ze zbóż wysokoziarnistych. Oprócz tego dużo kasz, ryż pełnoziarnisty, otręby. Drugą wskazaną grupą produktów są warzywa oraz niektóre owoce. Powinniśmy jeść niemal bez ograniczeń, zwłaszcza surowe warzywa, jako wypełniacz między podstawowymi posiłkami. Należy zwrócić uwagę by spożywane warzywa zawierały jak najwięcej błonnika, a owoce były źródłem prostych wolno wchłanianych węglowodanów. Wskazane są warzywa zielone, surowa marchew, rzodkiew, rośliny strączkowe i pomidory dostarczające dużą dawkę elektrolitów niezbędnych w prawidłowej pracy serca. Unikamy za to buraków. Z owoców wybierajmy te z niską zawartością cukrów. Polecamy owoce cytrusowe, z wyłączeniem grejpfruta, który blokuje metabolizm niektórych leków. Wskazane jest jedzenie kiwi, awokado, borówki amerykańskiej.

 

Rola białka w diecie cukrzycowej

W diecie cukrzycowej nie może zabraknąć białka. Oczywiście najlepiej białka bez nadmiernej ilości tłuszczu. Rezygnujemy z wysokotłuszczowego mleka. Polecam mleko z ilością tłuszczu 0,5 lub 0,0. Podobnie z jogurtami, kefirami maślanką. W miejsce śmietany stosujemy jogurt typu greckiego. O jajkach lepiej zapomnieć szczególnie gdy ma się wysoki cholesterol. O tym co stosować zamiast jajek pisaliśmy już wcześniej.

 

obiad na bazie tofu

 

Białko roślinne – skąd je pozyskiwać?

Jeżeli chodzi o białko roślinne to dostarczą je nam warzywa strączkowe. Świetnym pomysłem jest wprowadzenie do naszego menu posiłków z tofu. To prasowany twaróg otrzymywany z mleka sojowego. Jeżeli chodzi o mięso to wybieramy jedynie chude mięso. Rezygnujemy na stałe z wieprzowiny, a słoninę traktujemy z pogardą tak jak alkohol i papierosy. Ograniczamy do minimum chudą wołowinę. Skupiamy się na drobiu, najlepiej na indyku. Staramy się przygotowywać dania z drobiu bez skóry. Również mięso mielone robimy sami z chudego mięsa drobiowego bez skóry. Do dań stosujemy dużą ilość warzyw co pomoże nam przygotować smaczne dania bez zawiesistego sosu ze śmietaną. Wystarczy do warzyw dodać niewielką ilość jogurtu by zastąpić sos do kaszy, gruboziarnistego ryżu czy makaronu graham. Ziemniaki nie przeszkadzają ale lepiej, gdy są z dodatkiem cukinii. Ogólnie mięso powinno być w 1/3 obiadów. 1/3 to ryby i dania bezmięsne typu tofu, fasola, soczewica.

 

Ryby i owoce morza

Z ryb również uważajmy na te, które nie są tłuste. Starajmy się ryby piec w folii, zamiast je smażyć na oleju. Osobiście polecam nasze śledzie, pstrągi, dorsze, łososia. Od czasu do czasu suma afrykański, który można podać również w wigilię, bo smakiem z pewnością dorównuje karpiowi, a jest mniej tłusty. Poza tym sum składa się z różnych gatunków mięs. Upieczony w folii pozwala zachować ich smak.

Do dań warzywnych jako uzupełnienie białka świetnie nadają się również owoce morza. Polecam małże, ośmiornice, czy paski z kałamarnicy Humboldta.

 

Ograniczenie soli

Oczywiście staramy się ograniczać sól we wszystkich przygotowanych potrawach. Ułatwi nam to odchudzanie co ma pierwszorzędne znaczenie jeżeli chodzi o cukrzycę typu 2. Na końcu naszej drabinki w diecie cukrzycowej są słodycze i tłuszcze.

 

W diecie cukrzycowej możemy od czasu do czasu skusić się nawet na ciastka, czy naleśniki. Wszystko zależy od składników. Polecamy używanie do wypieków mąki świętojańskie,j która świetnie zastępuje cukier i kakao. Możemy również dodawać mąkę z ostropestu. Ten składnik wspomoże nam funkcjonowanie wątroby i również osłodzi smak słodkich wypieków. Takie cukrzycowe ciasteczka to świetny pomysł na ożywienie diety małym – zdrowym – rozpasaniem.

 

muffinki marchewkowe

 

Kwas Omega-3 i jego rola

Jeżeli chodzi o tłuszcze to generalnie należy ich unikać. Jednak niewielkie ilości oliwy z oliwek są czasem potrzebne aby nasz organizm łatwiej wchłaniał witaminy. Często na opakowaniach pojawia się w składzie produktów zawartość kwasu Omega-3. Wybierajmy te produkty. Kwas Omega-3 obniża w organizmie zawartość niekorzystnych trójglicerydów. Naturalnym źródłem tego kwasu jest awokado, który świetnie zastępuje tłusty ser i nadaje się do kanapek z suchą rybą wędzoną. Jeżeli chodzi o udział oleju w przygotowaniu posiłków to starajmy się go ograniczyć do minimum. Najlepszy jest olej rzepakowy rafinowany, chociaż raz do roku na święta możemy zaszaleć kupując olej z domowego tłoczenia.

 

Regularne posiłki to podstawa

Posiłki powinny być spożywane regularnie. W diecie cukrzycowej dobrze robią buliony warzywne na kleiku z manny. To podstawowe danie w diecie szpitalnej. Wiele osób przeniosło takie zupy do codziennego menu. Podobno świetnie obniżają poziom cukru. Starajmy się ostatni posiłek nie jeść później niż o godzinie 18, wraz z ostatnią dawką leku na obniżenie cukru. Oczywiście wszystko zależy od pracy trzustki. Zbyt długa noc może spowodować, że rano na czczo poziom cukru może się przez to podnieść.

 

Stres a cukrzyca

Według niektórych opracowań diabetologów istotną rolę w terapii cukrzycy jest akceptacja choroby w celu minimalizacji stresu towarzyszącego cukrzycy. To kolejny obok farmakologii, diety i ruchu czynnik wpływający na poziom cukru. Życie w stresie źle wpływa na cukrzycę. Według badań wysoki poziom hormonów stresu adrenaliny i kortyzolu, w 43 % przekłada się bezpośrednio na ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2. Często mówimy że ktoś jest nerwowy bo ma cukrzycę. Może być odwrotnie. Jest nerwowy, więc ma cukrzycę. Szczególnie niekorzystny jest trwały stres. Dlatego wielu lekarzy często porusza temat akceptacji choroby.

 

Musimy pogodzić się z tym, że mamy cukrzycę. Zaakceptować chorobę i zmiany jakie musimy wprowadzić w swoim życiu. W przeciwnym razie choroba będzie postępować, a skutki będą pogarszać nasz stan zdrowia.

 

Udostępnij:
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Facebook
Facebook
Admin

Written by Admin

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.