Statystyka

Rak piersi, a ściślej nowotwór gruczołu sutkowego, jest najczęściej wykrywanym nowotworem u kobiet. Istnieje stała tendencja wzrostowa występowania tej choroby. O ile w 1980 roku odnotowano 5 114 przypadków wykrycia raka piersi, to liczba ta uległa podwojeniu w 2000 roku (10 987) i potrojeniu w 2013 roku – 17 142 przypadków na 100 000 kobiet. W 2016 roku odnotowano 18 615 przypadków nowotworów piersi. Oznacza to że zapadalność na ten nowotwór wynosi 18,6 %. Natomiast umieralność na nowotwory piersi wynosi obecnie 14,5 % (2016 rok). O ile w latach 1996-2010 był wyraźny spadek umieralności z tego powodu, to po 2010 roku notujemy wzrost umieralności. Jest to bez wątpienia związane z obniżeniem poziomu edukacji kobiet w tym zakresie. Sukces w zahamowaniu umieralności na raka piersi jest uzależniony od momentu wykrycia choroby. Dlatego tak ważna jest profilaktyka raka piersi, o której zapomnieliśmy w ostatnich latach.

 

Profilaktyka to podstawa

Umieralność na raka piersi jest dużo niższa niż na raka płuc 17 %. Rak piersi w ogólnej liczbie nowotworów występujących u kobiet stanowi blisko 23 %. Z tej liczby 1/4 przypadków stanowią złośliwe nowotwory piersi. To dowodzi, że raka piersi nie należy się bać, zwłaszcza w jego początkowej fazie.

Szczególnie niepokojący jest obraz występowania nowotworów piersi u młodych kobiet. W 2016 roku wynosił on 29 %, a umieralność 27 % przypadków. Świadczy to, że badaniem profilaktycznym powinny być objęte coraz młodsze kobiety. Niestety w Polsce programem profilaktyki objęte są głównie kobiety między 50, a 69 rokiem życia.

Największą zachorowalność na nowotwory piersi obserwujemy w województwie wielkopolskim i łódzkim, najniższą w podkarpackim.

 

 

Samobadanie piersi

Wczesne wykrycie raka piersi ma pierwszorzędne znaczenie w jego całkowitym wyleczeniu. Dlatego bardzo ważne jest samodzielne badanie piersi jak również zapoznanie się z symptomami po jakich możemy rozpoznać zmiany nowotworowe. Takie badania powinny rozpocząć kobiety już w wieku 20 lat. Samobadanie piersi nie jest trudne. To zaledwie krótka chwila na którą możemy poświecić nieco czasu podczas codziennej toalety. Zaleca się aby samobadanie piersi robić regularnie, przynajmniej raz w miesiącu, najlepiej między 6 a 9 dniem cyklu miesiączkowego. Kobiety w okresie przekwitania powinny wybrać sobie na takie badania jeden dzień w miesiącu, by łatwiej było pamiętać o tym obowiązku.

 

Samobadanie piersi – część pierwsza

By samobadanie przeprowadzić dokładnie powinniśmy wykonywać je bez pośpiechu, według przygotowanego planu.

Badanie składa się z części wizualnej i dotykowej. W części wizualnej stajemy na przeciwko lustra i obserwujemy nasz biust. Podnosimy ręce do góry i obserwujemy zmiany w kształcie i kolorze piersi. Szczególną uwagę zwróćmy na piersi w okolicy pachy. Następnie opieramy ręce na biodrach i ponawiamy taką samą obserwację. Możemy również powtórzyć obserwacje piersi, gdy pochylimy się nieco do przodu, tak by były one w samodzielnym zwisie. Na koniec ściskamy po kolei brodawki obserwując czy wycieka z nich jakiś płyn.

 

Symptomy raka piersi – www.veritamed.com

 

Samobadanie piersi – część druga

Druga część samobadania piersi polega na ich dotykaniu. To tak zwane badanie palpacyjne.  Takie badanie najlepiej wykonujemy stojąc pod prysznicem. Namydlona skóra łatwiej poddaje się badaniu. Kładziemy lewą rękę z tyłu głowy, a prawą dotykamy piersi lewej. Trzema środkowymi palcami lekko naciskamy pierś, wykonując drobne kółeczka wokół piersi. Ruchy okrężne wykonujemy w obu kierunkach. Następnie wykonujemy ruchy dookoła całej piersi spiralnie kierując się w stronę sutka. Nie pomijamy żadnego obszaru piersi zwłaszcza w okolicach dołów pachowych. Wszelkie nieprawidłowości badamy opuszkami palców płasko ułożonej dłoni. 

Takie samo badanie wykonujemy na prawej piersi, poszukując wszelkich zgrubień i guzków.

 

Badanie piersi w pozycji leżącej, na łóżku

Podobne badanie możemy wykonać w pozycji leżącej na łóżku. Kładziemy się na plecach bez poduszki. Wsuwamy pod lewy bark zwinięty ręcznik, a lewą rękę wkładamy pod głowę. Opuszkami trzech środkowych palców prawej ręki badamy lewą pierś podobnie jak to robiliśmy pod prysznicem. Następnie powtarzamy badanie piersi prawej. 

 

Podczas dotykowego badania piersi zwróćmy też uwagę, czy nie są powiększone węzły chłonne pod pachą.  

 


Samobadanie dotykowe piersi wskaże nam czy konieczna jest pilna wizyta u lekarza. Niepokojącymi objawami może być ból piersi, zmiany wyczuwalne przez dotyk, wyciek wydzieliny z brodawki sutkowej. Również wyjaśnienia wymaga pojawienie się w obrazie piersi większej ilości żył, wklęsłość, czy zapadanie się sutka, zmiana rozmiaru piersi, zwłaszcza asymetria. Niepokojąca jest zmiana obrysu sutka, obrzęk ramienia, widoczne powiększenie węzłów chłonnych w dole pachowym. Obserwując takie zmiany musimy koniecznie udać się do lekarza, który skieruje nas na dalsze, specjalistyczne badania.

 

 

UWAGA:

Samodzielne badanie piersi nie zwalnia nas od wizyty u lekarza, czy z okresowego badania piersi przy pomocy mammografii, lub USG. Pamiętajmy również, że wykryte podczas dotyku grudki nie zawsze są zmianami nowotworowymi. Mogą to być zwykłe torbiele, czy grudki tkanki tłuszczowej. Diagnozę może postawić jedynie lekarz po badaniach USG, mammografii, czy krwi. 

W podjęciu decyzji o diagnozie niezbędna jest również biopsja.

 

 

 

Samobadanie a wykrycie zmiany

Występowanie zmian podczas samobadania dotykowego to sygnał, że konieczna jest wizyta u lekarza, który w pierwszym rzędzie zaleci wykonanie badania mammograficznego, czy USG piersi. O ile regularne badania dotykowe piersi zaleca się po 20 roku życia to mammografia, czy USG piersi jest zalecana u kobiet powyżej 35, 30 roku życia. Szczególną regularność badań powinny być objęte kobiety z rodzin w których były przypadki nowotworu piersi, lub mają wykryte mutacje genów BRCA1 i BRCA2 .

 

Po pierwsze: mammografia piersi

Potocznie rozróżnia się dwa rodzaje badania piersi. Mammografię i USG piersi. Jest to uproszczenie, bo samo słowo mammografia oznacza opis piersi. Z łaciny mamma oznacza pierś, a z greckiego grapho opis. Badania te różnią się sposobem wykrywania nieprawidłowości w budowie piersi. Mammograf wykorzystuje w tym celu promienie rentgenowskie, natomiast podczas badania USG wykorzystywane są ultradźwięki. O wyborze metody badania decyduje lekarz. Zazwyczaj przyjmuje się, że rodzaj badania zależy od wielkości piersi.

 

Kobiety po 35-tym roku życia z obfitym biustem powinny być badane przy pomocy promieni rentgena, czyli tak zwanej mammografii. Kiedyś takie badanie wiązało się z dużą dawką promieniowania RTG. Nie było zalecane częste korzystanie z tego rodzaju badań. Szczególną ostrożność rekomendowano kobietom w ciąży. Dzisiejsze cyfrowe aparaty rentgena emitują o 90 % niższe dawki promieniowania. Są wygodne w użyciu i bezpieczne dla wszystkich kobiet, nawet ciężarnych i karmiących. Podczas badania wykonywana jest seria zdjęć sutka, wraz z regionalnymi zdjęciami węzłów chłonnych. Takie badanie umożliwia wykryć i udokumentować wczesne zmiany patologiczne zanim wystąpią objawy kliniczne. Zdjęcia RTG pozwalają wykryć nawet milimetrowe zmiany.

 

Badanie mammograficzne cechuje wysoka skuteczność w wykrywalności nowotworów. By należycie przygotować się do badania zaleca się nie używanie kosmetyków zawierających talk. Wykorzystanie w mammografii cyfrowego obrazu zamiast analogowego umożliwiło znaczne ograniczenie dawki promieniowania RTG. Dodatkowo współczesne mammografy posiadają odpowiednie oprogramowanie, w których zastosowane algorytmy pozwalają na łatwiejsze wykrycie zmian nowotworowych. Obraz piersi jest bardziej wyrazisty i łatwiejszy w opisie. Oczywiście jak każda nowość wymaga przystosowania się do zmian lekarzy i techników dokonujących opisu zdjęć.

 

Zdarza się, że kobiety czują niechęć do mammografii. Dyskomfort wynika z ucisku na pierś podczas wykonywania badania. Niektóre panie skarżą się na emitowane ciepło, czy wręcz poparzenia. Oczywiście większość z tych opinii nie ma nic wspólnego z badaniem, czy emisją promieniowania.

 

Po drugie: USG piersi

Kobiety młodsze z mniej obfitym biustem są zazwyczaj kierowane na badanie USG piersi. Badanie to jest całkowicie bezpieczne dla zdrowia kobiet z uwagi na wykorzystywanie bezpiecznych ultradźwięków. Badanie USG jest o tyle dokładne, że podczas badania można rozróżnić zmiany wynikające z powstałych łagodnych torbieli i masy będące złośliwą zmianą. W ten sposób łatwo zakwalifikować charakter zmian. Z uwagi na bezbolesność i całkowite bezpieczeństwo badanego USG piersi należy do podstawowej profilaktyki nowotworów piersi u kobiet powyżej 30 roku życia.

 

Kiedy wykonać USG piersi?

Badanie można wykonać w dowolnym dniu cyklu miesiączkowego, ale zaleca się wykonywanie badania w pierwszych 10 dniach cyklu. Na badanie należy przynieść poprzednie wyniki badań, jak również historię wizyt u lekarzy. Badanie jest wykonywane w pozycji leżącej. Po nałożeniu na badany obszar żelu lekarz przesuwa głowicę po piersi wyszukując zmian w jej budowie. Obserwuje obraz piersi na ekranie USG, wykonując jednocześnie zdjęcia. Badanie umożliwia wykrycie nawet pięciomilimetrowych zmian. Po badaniu trzeba wytrzeć żel, dlatego zaleca się przygotować sobie jakąś wilgotną chustkę, czy papierowy ręcznik.

 

Badania mammografii i USG piersi – badania uzupełniające

Badania mammografii i USG piersi nie są badaniami alternatywnymi. One uzupełniają się w celu prawidłowego zdiagnozowania ewentualnych zmian. Często po wykonaniu USG lekarz kieruje nas na mammografię i na odwrót.

Częstotliwość wykonywania badań piersi jest uzależniona od obciążenia genetycznego, wieku, jak również częstotliwości przyjmowania niektórych leków antykoncepcyjnych. W grupie szczególnego ryzyka są kobiety z wykrytą mutacją genów BRCA1 i BRCA2. O ile dotykowe badanie piersi wykonujemy co miesiąc po 20 roku życia, to pierwsze USG zaleca się wykonać między 20 a 30 rokiem życia. Po 35 urodzinach na USG piersi powinniśmy chodzić co roku, a po czterdziestce dodatkowo co dwa lata na mammografię. Od 50. roku zwiększamy ilość badań kontrolnych. Co pół roku USG i co roku mammografia. Taka regularność badań zapewni wczesne wykrycie zmian nowotworowych piersi.

 

Mammografię i USG piersi możesz wykonać bezpłatnie

Wszystkie badania zlecane przez lekarza w ramach kontraktu z NFZ są dla pacjenta bezpłatne. Bezpłatne badania mammograficzne mogą wykonać na życzenie wszystkie panie w wieku 50-69 lat, które w ciągu dwóch lat poprzedzających badanie nie miały wykonywanego badania mammograficznego. Badania wykonywane są w ramach Populacyjnego Programu Wczesnego Wykrywania Raka Piersi i refundowane przez NFZ. Wyjątkiem są kobiety, które w ramach tego programu otrzymały pisemne wskazanie do ponownego wykonania mammografii.

 

Na stronach NFZ można znaleźć placówki wykonujące bezpłatnie badania piersi jak również aktualny harmonogram rozkładu jazdy „mammobusów” – mobilnych mammografów. Są to specjalne pojazdy z wyposażeniem do przeprowadzania badań mammograficznych, przebieralnią, rejestracją i poczekalnią. Dzięki temu badania są dostępne w każdej miejscowości.

 

Dodatkowo w ramach programu profilaktyki raka piersi wysyłane są imienne zaproszenia na bezpłatne badania w różnych poradniach współpracujących z NFZ.

 

Mastektomia prewencyjna

Gdy występują zmiany w co najmniej 1/4 obszaru piersi zalecana jest mastektomia piersi, czyli jej usunięcie. To skuteczny sposób walki z rakiem piersi. Operacja trwa około dwu godzin.

Przykład aktorki Angeliny Jolie, która w 2013 roku dokonała podwójnej mastektomii prewencyjnej rozszerzył nieco spojrzenie na ten zabieg. W jej przypadku wystąpiło wysokie 90 % prawdopodobieństwo wystąpienia nowotworu piersi. To spowodowało jej decyzję o dokonaniu tej operacji. Obecność genu BRCA1/2 znacznie zwiększa ryzyko rozwoju raka piersi, a w przyszłości przerzutów i raka jajników (prawdopodobieństwo 50 %). Prewencyjne usunięcie piersi wyprzedziło to co byłoby i tak nieuchronne, a przy tym zahamowało rozwój choroby nowotworowej i ewentualnych przerzutów.

W ten sposób mastektomia prewencyjna stała się metodą zapobiegania nowotworu piersi, który ma być również objęta refundacją w ramach NFZ.

 

Nowotwory piersi, a dieta

Najnowsze opracowania dotyczące zachorowalności na raka piersi zostały przeprowadzone przez pracowników naukowych z Poznania. Przeprowadzili je naukowcy z Zakładu Antropologii i Biometrii, Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu, Instytutu Żywienia Człowieka i Dietetyki, oraz Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Badania dotyczyły nawyków żywieniowych i diety kobiet dotkniętych chorobą raka piersi. Wykazały one, że co czwarta osoba która zachorowała na raka piersi mogła wywołać chorobę niewłaściwą dietą. Prozdrowotny styl życia i odpowiednia dieta może wpłynąć na obniżenie ryzyka wystąpienia choroby nowotworowej o połowę. Badaniami objęto 26 kobiet po mastektomii w wieku powyżej 50 lat.

 

Warto walczyć z nadwagą

Większość kobiet miała wyraźną nadwagę i cechowała je niewielka aktywność fizyczna. Występowało znaczne nagromadzenie się tkanki tłuszczowej. Wnioskiem z przeprowadzonych badań było zalecenie ograniczenia diety wysokotłuszczowej, jako jednej z głównych przyczyn pojawienia się choroby. Dieta wysokotłuszczowa bezpośrednio wpływa na wzrost stężenia hormonów wpływających na rozwój chorób nowotworowych. Dieta wysokokaloryczna, bogata w nasycone kwasy tłuszczowe jest pożywką dla tego typu chorób. Dodatkowo mała ilość ruchu powoduje odkładanie się tkanki tłuszczowej i akumulację problemów.

 

Źródło: www.lubuskie.pl

Udostępnij:
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Facebook
Facebook
Admin

Written by Admin

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.